Kaluwore ni yien mar raba ok nigi gik mang’eny ma nyalo miyo ng’ato obed gi teko mar neno gik moko kendo ok nigi gik ma nyalo miyo ng’ato obed gi gik ma nyalo loso gik moko ma chal gi yien ma nigi rang’iny mamalo, yien mar raba medore tiyogo ahinya. Kaluwore gi historia mar tiyo kode, yien mar raba en yien ma olosi gi yien mag raba bang’ ka osetimnegi gik moko ma ok olosi raba ma ok otigodo .
Oboke mag raba iloso ahinya e pinje mag Asia ma milambo. E piny China, gigo mathoth yudore kowuok e Yunnan, Hainan kod kuonde ma but nam. En ng’injo maduong’ mar yien mar raba kendo en gik ma itiyogo e loso latex. Kinde mar ngima mar yien ma dongo dongo en higni 15 nyaka 20, to mar yien ma odongo-oting’o bende en higni 15 nyaka 20. Kinde mar dongo mar ng’ato en higni madirom 20. Gik ma olosi gi yien gin ma ng’ich kendo maromre; ng’injono ng’injo, yienno tek ahinya, kendo ong’ere ni en achiel kuom yien ma ok pek ahinya ma ji tiyogo ahinya e piny mangima; rangi en mar rangi ma ng’ich ma ng’we ng’ar, ring’o ma higa ka higa opogore, gik ma ng’we ng’ar ma ng’we ng’ar gin band ma ng’we ng’ar, kendo nitie gik ma ng’we ng’ar matin ahinya.
Ber
Nengo mapiny:Bod mar yien ma nigi raba nigi kinde matin mar dongo kendo inyalo ng’iewogi e kwan mang’eny, ma miyo nengo bedo piny ahinya.
Rito mayot:Raba ok nyal ng’injo mapiyo kendo yot rito. Oboke ma olosi gi raba nigi ng’injo ma ok ng’injo, kendo e bwo gik ma yamo ma ni e iye lokore ahinya, gik ma olosi gi oboke ok nyal ng’injo kendo yot ritogi pile ka pile.
3.Yot keto rangi ne gik moko mag ot ma olosi gi bao:Raba nigi rangi maler kendo yot keto rangi. Ka wawacho gi wach ma ng’ato nyalo ng’eyo, yien mar raba owuon nigi rangi ma ng’ich ahinya, rangi ma ng’ich ma ok mana ni en rangi ma ng’ich ahinya, to bende nyalo bedo maber e loso kendo yot keto rangi, kendo onyalo yie gi kit rangi duto ma itiyogo kod gik ma itiyogo e loso rangi.
4.Matek maber:Oboke ma ng’ato nyalo ng’adogo ng’ato en gima ber ahinya, kendo en gi teko ma ng’ato nyalo ng’ado kendo onyalo geng’o ng’ato ng’ado, ma miyo obedo maber ahinya tiyogo e step, e wi lowo, e mesa, kod e wi mesa kod gik mamoko ma itiyogo e ot.
Nods mag Hoot: Bod mar bao mar raba, jo China maloso bao mar bao mar raba, jochiw, kar loso
